Ja, onverwachte SO's (schriftelijke overhoringen) waren op sommige middelbare scholen echt een ding, hoewel ze niet overal voorkwamen. Ze werden vaak gebruikt als stok achter de deur om leerlingen te dwingen de stof bij te houden, maar waren zelden zo willekeurig als de geruchten doen vermoeden.
Leraren konden een onverwachte toets aankondigen aan het begin van de les, vaak over de stof van de vorige les of een klein onderdeel. Dit gebeurde meestal in vakken zoals wiskunde, Engels of Nederlands, waar dagelijkse herhaling belangrijk is. Het was geen officieel beleid op de meeste scholen, maar eerder een individuele keuze van de docent. Sommige scholen hadden regels dat toetsen minimaal een week van tevoren moesten worden aangekondigd, maar in de praktijk gebeurde dat niet altijd.
De meningen hierover zijn verdeeld. Voorstanders zeggen dat het leerlingen scherp houdt en voorkomt dat ze alleen voor grote toetsen blokken. Tegenstanders vinden het stressvol en oneerlijk, vooral voor leerlingen die moeite hebben met plannen of snel leren. In de praktijk bleven de meeste onverwachte SO's klein (bijvoorbeeld 10 minuten, 5 vragen) en telden ze vaak maar licht mee in het cijfergemiddelde. Ze waren dus meer een signaal dan een zware beoordeling.
Als je nu op school zit en bang bent voor onverwachte SO's, is het beste advies om de stof regelmatig kort te herhalen. Maak een samenvatting na elke les en lees die een paar minuten door voor de volgende les. Vraag ook aan ouderejaars of docenten of onverwachte toetsen gebruikelijk zijn op jouw school. Over het algemeen zijn ze zeldzamer geworden door de focus op toetsdruk en welzijn, maar je kunt er nog steeds tegenaan lopen. Het is vooral een kwestie van voorbereid zijn, niet van paniek.